Het Franse eten is rijk aan tradities. De eetgewoonten zijn in westerse landen zoals Frankrijk zo veranderd, dat de verschillen in eetgewoonten per regio over het algemeen wat minder opvallend zijn. Evengoed is de Franse keuken nog heel erg gevarieerd en zijn er lokaal en regionaal aardig wat verschillen. Doordat veel Franse consumenten de voorkeur geven aan lokale plattelandsvoedingsmiddelen (produits du terroir) zie je de regionale keukens gelukkig wel weer helemaal opleven.

Wie door Frankrijk reist en zich daarbij ook te goed doet aan het Franse eten en drinken, zal de verschillen in de eetgewoonten en kookkunst wel merken. Wij vertellen je op deze pagina graag iets meer over wat de Fransen zoal eten en drinken, en over de eetgewoontes in Frankrijk.

Zie ook deze bijbehorende pagina’s:

Eten en drinken in Frankrijk

Eten is voor de Fransen nu eenmaal belangrijk. De Fransen gebruiken drie tot vier maaltijden per dag, verder eten ze betrekkelijk weinig tussendoortjes. Ze zijn traditioneel, en houden graag vast aan hun eigen eetgewoontes. Uiteraard hoort er bij dat eten ook een lekker Frans wijntje. Verwacht rond etenstijd niet te veel flexibilteit van ze, want het eten gaat bij de Fransen eigenlijk altijd voor!

Ontbijt (Le petit déjeuner)

Het ontbijt van de Fransen is vaak spaarzaam en sober. Het bestaat meestal uit een grote beker koffie (vaak met veel melk) en een stuk stokbrood. Dit stokbrood wordt dan altijd in de koffie gedoopt. Vaak wordt het brood besmeerd met boter en/of confiture. Soms wordt het brood ook wel vervangen of aangevuld met croissants. Maar dit is allemaal wel afhankelijk van de omstandigheden en van de regio. Eventueel wordt het brood vervangen door of aangevuld met croissants. Anders dan veel mensen denken, worden croissants in Frankrijk niet gezien als brood, maar als banket.

Tegenwoordig wordt deze traditie van ontbijt in Frankrijk steeds minder gebruikt. Veel van de manieren van ontbijten die je in Nederland tegenkomt, kennen ze in Frankrijk ook wel. Het gebeurt ook wel vaak dat de Fransen gewoon te weinig tijd hebben om te ontbijten. Dan ontbijten ze dus helemaal niet. Dit is eigenlijk de reden van de opkomst van bakkerijketens ver buiten de woonkern. Deze ketens liggen vlakbij de op- en afritten van snelwegen en langs wegen waar veel woon-werkverkeer voorbij komt. Degene die haastig en dus zonder ontbijt in de auto stapt voor zijn werk heeft dan nog net even tijd te stoppen bij zo’n bakker om snel even een croissant of pain-au-chocolat te kopen. Ideaal die bakkerij-ketens, dus.

Café au lait

De café au lait wordt eigenlijk alleen maar gebruikt voor het ontbijt. Hoe later het is op de dag, hoe minder vaak er melk in de koffie wordt gedaan. Als je na de lunch of het diner in een restaurant een kop koffie bestelt, dan is het over het algemeen erg moeilijk om die met melk geserveerd te krijgen.

Lunch

De belangrijkste maaltijd voor de meeste Fransen is de lunch. Bij deze lunch drinken de Fransen meestal gewoon een glas water en geen wijn, zoals veel mensen denken. Ze bewaren die wijn meestal tot de avond of het weekend. Natuurlijk drinken ze tijdens speciale gelegenheden ook wel wijn. Als de Fransen toch wijn drinken tijdens het eten, staat er altijd wel een glas water bij.

De typisch Franse lunch begint met een koud voorgerecht zoals een salade en natuurlijk stokbrood. De lunch is verder een warme maaltijd in Frankrijk.

Na het voorgerecht komt het hoofdgerecht. Een grote hoeveelheid vlees of vis, is waar een Franse lunch om draait. Groente, aardappels of frites worden natuurlijk ook wel gegeten maar dat zijn dan meer bijgerechten. Het is dus heel anders dan onze eigen Hollandse combinatie van vlees, aardappels en groenten. De Fransen kiezen vaak voor alleen aardappels, óf frites, óf groente bij hun vlees of vis.

Daarna gaan de Fransen aan de kaas. Je kunt dan kiezen uit “fromage blanc” en “fromage sec”. De “fromage blanc” lijkt veel op onze Nederlandse kwark. De meeste Fransen eten deze over het algemeen met veel suiker terwijl de “fromage sec” meer de typisch Franse kaas is. Je kunt meestal kiezen uit 3 soorten kaasjes.

Het is in Frankrijk de gewoonte het kaasje met de minst sterke smaak als eerste te eten en dan te eindigen met het sterkste kaasje. Als je een andere volgorde aanhoudt gaat de smaak van het sterke kaasje teveel overheersen en dan proef je de andere soorten bijna niet meer. Na het eten drinkt men bij de kaas meestal een glas rode wijn. Door deze rode wijn gaat de kaas nog beter smaken.

Na de kaas volgt het nagerecht. De Fransen eten als nagerecht vaak chocolademousse, gebak met een crême dat gemaakt is van eieren (flan).

Daarna wordt de maaltijd afgesloten met een lekker kopje sterke koffie.

Restaurants

Men gaat voor deze lunch rond lunchtijd van werk naar huis of naar een restaurant. Frankrijk heeft dan ook veel meer restaurants dan Nederland. Die restaurants zijn vaak goed maar wel eenvoudig. Uiteraard zijn er in Frankrijk waar eten en drinken toch een belangrijk deel van de cultuur uitmaakt, genoeg exclusievere restaurants. Je kunt wat dat betreft niet alleen jouw culinaire hart ophalen in de grotere steden, ook op het platteland zijn veel restaurants te vinden waar men de lekkerste gerechten voor je klaarmaakt.

Veel Fransen eten bijna elke dag in hun favoriete restaurant. Het is dan ook niet gek dat de eigenaar en bedienend personeel van een restaurant de gasten goed kennen. Je ziet vaak gebeuren dat gasten de eigenaar of het bedienend personeel uitvoerig begroeten of zoenen en vriendschappelijke gesprekken met ze hebben.

Veel restaurants hebben steeds een ander dagmenu dat over het algemeen veel voordeliger is dan een menu à la carte en vaak ook sneller wordt geserveerd. Alleen geldt die lagere prijs ‘s-avonds vaak niet meer.

Gemiddeld kost een dergelijke lunch in Franse restaurants ongeveer 12 tot 16 Euro. Je kunt je natuurlijk ook beperken tot alleen maar het hoofdgerecht. Dan betaal je in de goedkopere restaurants ongeveer 6 tot 7 Euro.

Maaltijdcheques

In veel Franse bedrijven kunnen de medewerkers maaltijdcheques krijgen tegen een kleine vergoeding die ingehouden wordt op hun salaris. Als een bedrijf geen eigen kantine heeft, is dit bedrijf verplicht deze cheques te verstrekken. Deze cheques, de ‘Cheque déjeuner’ of ‘Ticket restaurant’, kunnen in bijna alle restaurants gebruikt worden als betaalmiddel. De werkgever betaalt zelf ongeveer 60% van de kosten mee. Als een Fransman iets voor minder geld bestelt dan de waarde die op de cheques staat kunnen ze pech hebben want de restaurants zijn niet verplicht om geld terug te geven op de cheques.

Goûter

Tussen de lunch en het diner zit in Frankrijk veel tijd, omdat het diner pas om 20.00 uur gegeten wordt. Vandaar dat de Fransen dit tussendoortje hebben bedacht, dat rond 16.00 uur genuttigd wordt. Dit ‘vier-uurtje’- is eigenlijk begonnen als een kleine snack zoals een appel of een croissantje maar die kleine snack is het inmiddels al lang niet meer. Het goûter is uitgegroeid tot een complete koffie-/theetafel met allerlei lekkers zoals broodjes, koekjes, cakejes en af en toe een stuk fruit.

Inmiddels past het goûter helemaal in de Franse cultuur. Populaire lekkernijen die tijdens het goûter gegeten worden zijn ‘choux a la creme’ (soort slagroomsoesjes) en de bekende macarons (soort wafels van kleine ronde schuimachtige koekjes met een zachte vulling)

Diner

Zoals al eerder gezegd wordt het avondeten in Frankrijk laat genuttigd. Net als de lunch bestaat het diner uit een voorgerecht (l’entrée of hors-d’oeuvre), een hoofdgerecht, eventueel een kaasplankje en een nagerecht

Het Franse diner verschilt eigenlijk niet veel van de Franse lunch. Naast een koud voorgerecht zoals de al eerder genoemde salade of een stukje stokbroodje met tapenade eten de Fransen tijdens het diner ook wel soep als voorgerecht. Wat heel populair is, is de bij ons bekende Franse uiensoep, vaak met een lekker stukje stokbrood en gesmolten kaas.

Net als het hoofdgerecht bij de lunch draait het hoofdgerecht van het diner om vlees. Meestal kopen de Fransen een stukje rund-of varkensvlees vers bij de slager. Natuurlijk vind je in de Franse restaurants vooral veel vlees op de menukaart. De Fransen eten ook nog wel eens graag ingewanden en organen van dieren zoals bijvoorbeeld kip met spiermaag, pens, en foie gras (ganzen-of eendenlever pate).

Dan komt weer opnieuw het het kaasplankje op tafel, met verschillende soorten kaas en daarna het nagerecht, zoals bijvoorbeeld de crème brulee: Dit is een soort vanille/custard pudding met als toppinglaagje gecarameliseerde suiker. Een ander bekend Frans nagerecht is de tarte tatin, de appeltaart op zijn kop. Nog een populair Frans nagerecht zijn de ‘crèpes’ (flensjes), met een lekker zoet sausje of een bolletje ijs.

Brood

Waar de Fransen ook niet zonder kunnen tijdens hun maaltijd is brood. Veel restaurants serveren dan ook het brood gratis. Brood wordt in Frankrijk niet alleen gegeten maar ook als werktuig gebruikt.

Aan het begin van de maaltijd gebruiken de Fransen gewoon mes en vork om het vlees snijden. Maar dan wordt het mes opzij gelegd nemen de Fransen de vork, die ze eerst in hun linkerhand hadden, nu in hun rechterhand terwijl ze een stuk brood in de linkerhand nemen.

Met dit brood schuiven de Fransen het eten van het bord op hun vork. Als ze dan weer iets willen doorsnijden wordt het brood weer even neergelegd en het bestek er weer bij gepakt. Aan het eind van de maaltijd is hun bord helemaal schoongeveegd met het brood.